Koniunktury pamięci. Praca przymusowa w Europie w czasie II wojny światowej. Forum międzynarodowe, Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego we współpracy z Fundacją EVZ („Erinnerung, Verantwortung, Zukunft”/„Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość”), Wrocław / Polska,   27 – 30 września 2017

Zadaniem trzydniowego Forum Międzynarodowego jest umożliwienie jego uczestnikom intensywnej wymiany poglądów i doświadczeń w obrębie problematyki pracy przymusowej. Forum prowadzone będzie w różnorodnych formach, takich jak wykłady otwarte, warsztaty oraz wycieczki. Organizowane forum ma charakter interdyscyplinarny i skierowane jest do badaczy, a w szczególności do młodych naukowców, reprezentujących przede wszystkim dziedziny takie jak: historia, nauki humanistyczne oraz nauki społeczne. Do udziału w wydarzeniu zapraszamy też multiplikatorów kształcenia historyczno-politycznego oraz instytucje zajmujące się utrwalaniem pamięci o doświadczeniu pracy przymusowej wykonywanej na rzecz nazistów. Ponadto Forum Międzynarodowe wpisuje się w projekt Fundacji EVZ zatytułowany „Zapomniane ofiary pracy przymusowej”.

Dyskusja o zjawisku pracy przymusowej dla nazistów podlegała od czasu zakończenia II wojny światowej różnym koniunkturom. Wraz z końcem XX wieku, zarówno ze strony naukowców jak i społeczeństwa, można było zaobserwować wzrost zainteresowania historią pracy przymusowej.

Po upadku żelaznej kurtyny możliwe było już prowadzenie debat na skalę europejską. Powstało wówczas wiele instytucji i organizacji mierzących się z problematyką pracy przymusowej. Organizowano stawianie pomników ofiarom tej pracy, powstawały też miejsca pamięci. Uwagę opinii publicznej w wielu krajach Europy skierowały na ten temat również wypłaty odszkodowań dla byłych pracownic i pracowników przymusowych.

Odchodzenie świadków tamtych wydarzeń tworzy na nowo moment przełomowy, zmieniając perspektywę i narrację tematu pracy przymusowej. Pozornie zanika też zainteresowanie opinii publicznej tą problematyką. Okres II wojny światowej przechodzi powoli do historii. Jednakże mimo odchodzenia tak zwanej „generacji świadków”, temat  ten pozostaje nadal ważny i aktualny. Przemoc wobec ludności cywilnej, eksploatacja wszelkich zasobów podbitego terytorium i wyzysk jego mieszkańców, czy też wywóz ludności lub migracje przymusowe to tylko niektóre historyczne aspekty, które przewijają się również w obecnej polityce, zarówno europejskiej jak i światowej.

Celem Forum organizowanego we współpracy z Fundacją EVZ jest poszukiwanie odpowiedzi na kilka zasadniczych pytań:

  • Czym należy tłumaczyć fakt, że temat robotników przymusowych z okresu drugiej wojny światowej podlegał po 1945 roku różnym koniunkturom w Europie?
  • Jaki wpływ miał ten proces na społeczną pamięć o pracy przymusowej i jej ofiarach zarówno w Europie Zachodniej jak i Środkowo-Wschodniej?
  • Jaka jest obecność tego zagadnienia w przestrzeni publicznej krajów, których ono dotyczy (w symbolice państwowej, a także w poszczególnych regionach i miejscowościach itp.),
  • Czy istnieje pamięć ponadpokoleniowa w rodzinach i jak się z nią obchodzi?
  • Czy istnieją różnice pomiędzy pamięcią o pracy przymusowej na Zachodzie i Wschodzie?
  • Jaką rolę wiedza o wypłacie wsparcia finansowego dla ofiar systemu pracy przymusowej odgrywa w różnych krajach i różnorodnych kulturach pamięci?
  • Czy nowe media są w stanie na nowo zainicjować podjęcie i kontynuowanie tej problematyki, zwłaszcza przez młodych ludzi?
  • Jak można upowszechnić temat pracy przymusowej w procesie kształcenia w szkołach, muzeach, a także miejscach pamięci?
  • W jaki sposób podejmowanie problematyki pracy przymusowej dla nazistów nawiązuje do aktualnych tendencji politycznych i debat?
  • Jake są nowe metody badań naukowych nad zjawiskiem pracy przymusowej w odniesieniu do badań na historią płci i historią w przestrzeni publicznej (public history)?

Do wzięcia udziału w forum międzynarodowym zapraszamy naukowców z Europy Zachodniej i Środkowo-Wschodniej, którzy zajmują się problematyką pracy przymusowej, jej przyczynami i oddziaływaniem, a także porównaniem różnych koniunktur pamięci o nazistowskiej pracy przymusowej.

Organizatorem Forum Międzynarodowego jest Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego we współpracy z Uniwersytetami w Bochum, Wiedniu i Tel Awiwie. 

Komitet naukowy Forum tworzą:

Prof. dr hab. Krzysztof Ruchniewicz, Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. W. Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego

Prof. Constantin Goschler, Uniwersytet Zagłębia Ruhry w Bochum

Prof. Philipp Ther, Uniwersytet Wiedeński

Prof. Jose Brunner, Uniwersytet w Tel Awiwie

Forum Międzynarodowe finansowane jest przez Fundację EVZ („Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość”)